Most searched keywords: Whether you are looking for „Quo vadis” – sprawdzian z lektury – Prosty Polski Quo vadis – pytania na sprawdzian. Quo vadis – lista pytań i odpowiedzi na sprawdzian wiadomości. Co warto wiedzieć z Quo vadis … Quo vadis – pytania na sprawdzian. Quo vadis – lista pytań i odpowiedzi na sprawdzian Jego postać pokazuje, jak ważne jest zrozumienie i empatia wobec innych. Losuj quiz z tej kategorii. Przed Tobą test z lektury "Ten obcy" (Irena Jurgielewiczowa) - czy nawet wysoki poziom pytań nie zdoła Cię pokonać w sprawdzianie znajomości tej książki? W tym teście pojawią się pytania takie jak: - Z jakiego powodu ucierpiał Potop – występująca w wielu dawno powstałych wierzeniach wielka powódź zesłana przez Boga lub bogów i obejmująca całą Ziemię. Najbardziej znana w Europie opowieść o potopie pochodzi z Biblii. Istnieje wiele podań o potopie znajdujących się w tradycji ludów ze wszystkich stale zamieszkanych kontynentów. Opowieści te niejednokrotnie różnią się od siebie w opisie Książę wzniósł toast na cześć króla szwedzkiego Karola Gustawa. 3.Pod jakim nazwiskiem Kmicic walczył ze Szwedami? Andrzej Kmicic przybrał nazwisko Andrzej Babinicz. 4.Kim była żona Rocha Kowalskiego? "Żoną" kowalskiego była jego szabla. 5.W jaki sposób Kmicic przyczynił się do obrony Częstochowy? Sienkiewicza. Przygotuj się na sprawdzian z języka polskiego. Tekst zawiera 620 słow. Charakterystyka Bogusława Radziwiłła. Charakterystyka Bogusława Radziwiłła, postaci historycznej, występującej w powieści „Potop” H. Sienkiewicza. Był on stryjecznym bratem Janusza i księciem. Był to Henryk Sienkiewicz, „Potop” - opracowanie. 1. W roku 1654 Bogdan Chmielnicki poddał się Rosji. Stało się to przyczyną polsko-rosyjskiej wojny. W tym samym roku na Białoruś i Litwę wkroczyły dwie ogromne rosyjskie armie. Sienkiewicz, z uwagi na carską cenzurę nie może mówić o wojnie tej wprost, dlatego nazywa ją bądź wojną Zobacz 1 odpowiedź na pytanie: Pytania Potop. Systematyczne pobieranie treści, danych lub informacji z tej strony internetowej (web scraping), jak również eksploracja tekstu i danych (TDM) (w tym pobieranie i eksploracyjna analiza danych, indeksowanie stron internetowych, korzystanie z treści lub przeszukiwanie z pobieraniem baz danych), czy to przez roboty, web crawlers, oprogramowanie 21GB8. Test:„Potop” rozpoczyna się trzecioosobową relacją narracyjną, stylizowaną na:a) baśńb) legendęc) szlachecki herbarzd) balladęRozwiązanieDo cech powieści walterskotowskiej, nazywanej też klasyczną nie należy:a) nawiązanie w kompozycji do powieści gotyckiej czy romansu grozyb) realizm jako podstawowa kategoria estetycznac) otwarty i dygresyjny układ zdarzeńd) zbeletryzowanie historii i włączenie jej w obręb literackiej fabułyRozwiązanieOleńka i Andrzej wyznali sobie miłość podczas wspólnego kuligu do:a) Mitrunówb) Upityc) Wodoktówd) LubiczaRozwiązanieDwa główne w „Potopie” wątki to wątki:a) historyczny i podróżniczyb) historyczno-polityczny i romansowyc) przygodowy i miłosnyd) wojenny i batalistycznyRozwiązanieMichał, Zagłoba oraz Skrzetuski mieli być wywiezieni do obozu szwedzkiego do:a) Szczecinab) Ujściac) Kolnad) BirżRozwiązaniePierwsze książkowe wydanie „Potopu” wyszło w sześciu tomach w październiku:a) 1888 rokub) 1886 rokuc) 1885 rokud) 1884 rokuRozwiązanieZa szwedzkim królem udał się w pościg:a) Kmicicb) Wołodyjowskic) Onufry Zagłobad) Roch KowalskiRozwiązanieBitwa pod Prostkami miała miejsce 8 października:a) 1655 rokub) 1657 rokuc) 1654 rokud) 1656 rokuRozwiązanieW momencie wybuchu powstania styczniowego Sienkiewicz miał:a) czternaście latb) szesnaście latc) piętnaście latd) siedemnaście latRozwiązanieAnusia Borzobohata-Krasieńska to niedoszła małżonka:a) Jana Zamoyskiegob) Andrzeja Kmicicac) Longinusa Podbipiętyd) Jana SkrzetuskiegoRozwiązanie W „Potopie”:a) mamy do czynienia z subiektywną oceną faktów przez Sienkiwiczab) Sienkiewicz jest w 100% obiektywnyc) Sienkiewicz oczernia postaci, których nie darzył sympatiąd) Sienkiewicz nie ujawnia swoich historycznych sympatiiRozwiązanieKarol Gustaw:a) nigdy nie usiłował zdobyć Zamościab) przyjechał do Zamościa na zaproszenie Jana Zamoyskiegoc) zdobył i spalił Zamośćd) po kilku dniach oblężenia zrezygnował z planów przejęcia ZamościaRozwiązanieStary Kiemlicz zginął:a) podczas starcia ze Szwedami w wąwozieb) w bitwie pod Prostkamic) podczas obrony Częstochowyd) podczas walk o WarszawęRozwiązanieW Warce nad Pilicą dochodzi do bitwy Czarnieckiego z margrabią:a) szwedzkimb) brandenburskimc) saskimd) badeńskimRozwiązanieUstęp „Przywilejów i konstytucji za panowania Jego Królewskiej Mości Michała I roku Pańskiego 1670” wspomina:a) Andrzeja Kmicicab) Stefana Kmicicac) Jana Kmicicad) Samuela KmicicaRozwiązanieOleńkę Bogusław wywiózł do:a) Wodoktówb) Taurogówc) Królewcad) TykocinaRozwiązanieBójka kmicicowej kompanii z Butrymami nastąpiła w:a) Upicieb) Wołmontowiczachc) Lubiczud) WodoktachRozwiązanieOleńka Andrzeja Kmicica przed pierwszym spotkaniem w Wodoktach widziała przed:a) piętnastu latyb) ośmiu latyc) dziesięciu latyd) sześciu latyRozwiązanieOblęgorek, majątek Sienkiewicza, który w 1900 roku otrzymał od polskiego społeczeństwa leży obecnie w województwie:a) świętokrzyskimb) podkarpackimc) lubelskimd) małopolskimRozwiązanieGdy książę Radziwiłł oznajmił, że Rzeczpospolita przechodzi pod władanie Szwedów żołnierze wyrazili swe oburzenie, rzucając:a) przekleństwab) rękawicec) szabled) buławyRozwiązanieNa znak odpuszczenia win przez króla Kmicic otrzymał:a) glejtb) pierścieńc) szablęd) oddział tatarskiRozwiązaniePracę dla „Gazety Polskiej” rozpoczął Sienkiewicz pod pseudonimem:a) Wilnosb) Białosc) Gajosd) LitwosRozwiązanieSienkiewicz stanął na czele komitetu, który podjął starania o postawienie w Warszawie pomnika:a) Słowackiegob) Mickiewiczac) Norwidad) KopernikaRozwiązaniePierwotna nazwa powieści Ogniem i mieczem to:a) Jastrzębie gniazdob) Orle gniazdoc) Wilcze gniazdod) Kukułcze gniazdoRozwiązanieDo przystąpienia w szeregi szwedzkie namawiał Andrzeja pod Częstochową:a) Radziwiłłb) Kuklinowskic) Wrzeszczowiczd) MillerRozwiązanieKapitulacja wojsk szlacheckich (pospolite ruszenie) nastąpiła:a) pod Płowcamib) w Kiejdanachc) pod Ujściemd) w RaciążuRozwiązanieW „Potopie” występuje nagromadzenie:a) przysłówkówb) czasownikówc) rzeczownikówd) przymiotnikówRozwiązanieKsiążę Radziwiłł oznajmił, że Rzeczpospolita przechodzi pod władanie Szwedów:a) o północyb) w południec) o dwudziestejd) o szóstejRozwiązanieKmicic przeszedł duchową przemianę po rozmowie z:a) królem Janem Kazimierzemb) Wołodyjowskimc) Oleńkąd) księdzem KordeckimRozwiązanieMożny ród Billewiczów żył na:a) Podlasiub) Mazowszuc) Żmudzid) PolesiuRozwiązanieStrażnikiem trójkąta Wisła-San-szańce po naradzie Czarnieckiego, Lubomirskiego i Sapiehy został:a) Zagłobab) Sapiehac) Czarnieckid) LubomirskiRozwiązanie„Kmicic” i „Zagłoba” to chyba najpopularniejsze:a) nazwy polskich wódekb) partyzanckie pseudonimyc) nazwy akcji powstańczychd) polskie markiRozwiązanieZ rąk Kuklinowskiego Kmicica:a) uratował Ketlingb) uratowali Kiemliczec) uratował Wołodyjowskid) uratował SorokaRozwiązanieW lutym 1876 roku dzięki udzielonej przez "Gazetę Polską" pożyczce, którą miał spłacić cyklem artykułów, Henryk wyruszył do:a) Afrykib) Stanów Zjednoczonychc) Francjid) ChinRozwiązaniePo przyjeździe do Głogowej Kmicic przypadkiem spotkał polskiego króla:a) na przejażdżceb) w kościelec) w ogrodzied) na spacerzeRozwiązanieOskierko podłożył petardę pod bramę zamku w:a) Kiejdanachb) Raciążuc) Tykocinied) LubiężuRozwiązaniePodczas kolejnego postoju Karola Gustawa – tym razem na plebanii w Rudniku – w bitwie wsławił się nastoletni chłopiec:a) Miłoszb) Mietekc) Michałkod) MaćkoRozwiązanieW „Potopie” nie występuje stylizacja:a) eposowab) „na” Krasińskiegoc) Mickiewiczowskad) biblijnaRozwiązanieAleksandra nie mając wieści o Kmicicu postanowiła:a) udać się na dwór hetmańskib) wstąpić do klasztoruc) opuścić Litwęd) wysłać list do królaRozwiązanieSzwedzcy posłańcy od Wrzeszczowicza, przybyli wzywając do poddania się klasztorua) 8 styczniab) 8 grudniac) 8 lutegod) 8 listopadaRozwiązanieNa chrzcie przyszłemu autorowi „Trylogii” rodzice nadali imiona:a) Henryk Cyprian Bolesław Benedyktb) Henryk Juliusz Antoni Karolc) Henryk Zygmunt Mikołaj Jand) Henryk Adam Aleksander PiusRozwiązanieNagrodę Nobla w dziedzinie literatury Henryk Sienkiewicz odebrał:a) 10 grudnia 1905 rokub) 23 listopada 1905c) 12 grudnia 1904 rokud) 28 listopada 1904 rokuRozwiązanieNa Litwie podczas wojny domowej wojska podzieliły się między Radziwiłła i:a) Czarnieckiegob) Lubomirskiegoc) Wiśniowieckiegod) SapiehęRozwiązanieBudowa „Trylogii” opiera się na zasadzie:a) „zborczej”b) „sumy gatunków”c) „sumy zdarzeń”d) „dzielenia gatunków”RozwiązanieAkcja „Potopu” trwa:a) od marca 1656 do końca 1657 rokub) od stycznia 1655 do jesieni 1657 rokuc) od kwietnia 1655 do końca 1657 rokud) od maja 1655 do wiosny 1657 rokuRozwiązanieSienkiewicz:a) nie uznaje poprzedzania wystąpienia postaci podawaniem jej historiib) wyłącznie w partiach dialogowych wspomina o przeszłości bohaterówc) skrupulatnie przedstawia dzieje każdej z nowych postacid) nie wspomina o przeszłości bohaterówRozwiązanie„Potop” nie miał:a) ukazać momentów bohaterstwa narodu polskiegob) przybliżyć znajomość czasów, gdy Polska była obiektem ataków silniejszych mocarstwc) oczernić polskich zaborcówd) zwiększyć znajomość historii PolskiRozwiązanie11 listopada 1893 roku Sienkiewicz poślubił Marię Romanowską w:a) Krakowieb) Warszawiec) Lublinied) LwowieRozwiązanieOstatni utwór Sienkiewicza, który ukazał się 25 listopada 1916 roku w „Tygodniku Ilustrowanym” to:a) W pustyni i w puszczyb) Wiryc) Legionyd) WspomnienieRozwiązanieGdy król zatrzymał się na odpoczynek pod Karpatami, w jego obozie wybuchła panika wskutek widoku:a) wbitych na pal głów oficerów polskichb) palonego przez Szwedów Żywcac) dymu unoszącego się ze strony Lwowad) nieprzejezdnego wąwozuRozwiązanieSzlachta laudańska planowała zeswatać Oleńkę z:a) Radziwiłłemb) Kmicicemc) Wołodyjowskimd) KieniewiczemRozwiązanieO odpowiedzialnych za masakrę swojej kompanii Kmicic dowiedział się od:a) Rekuciab) Oleńkic) Sorokid) KiemliczaRozwiązanieNajobszerniejszą częścią cyklu „Trylogia” jest:a) wszystkie części mają zbliżoną objętośćb) „Ogniem i mieczem”c) „Pan Wołodyjowski”d) „Potop”RozwiązanieKiemlicze – dawni towarzysze broni Kmicica zajmowali się:a) kłusownictwemb) wypasem bydłac) myślistwemd) kradzieżą koniRozwiązanieW 1900 roku autor „Potopu” otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu:a) Warszawskiegob) Wileńskiegoc) Lwowskiegod) JagiellońskiegoRozwiązanieGawędy szlacheckiej nie cechuje:a) anegdotyzmb) koncentracjac) dygresyjnośćd) amorfizm, czyli luźna, często bezładna budowa fabułyRozwiązaniePo ukończeniu siódmej klasy w Poświętnem koło Płońska Sienkiewicz objął posadę:a) zarządcyb) bibliotekarzac) guwernerad) antykwariuszaRozwiązanieSakowicz to wierny sługa:a) Kmicicab) Janusza Radziwiłłac) Zagłobyd) Bogusława RadziwiłłaRozwiązanieKolubryny to:a) zbiorniki do przechowywania prochub) działa burzącec) pojazdy bojowed) katapultyRozwiązanieMichała przebywającego w Szczuczynie poinformował o nadchodzącym zagrożeniu i przekazał mu list od Kmicica:a) Skrzetuskib) Rzędzianc) Sorokad) KiemliczRozwiązanieAby wiernie odwzorować panujące w epoce obyczaje czy charakter walk, pisarz korzystał z korespondencji hetmana:a) Stanisława Czarnieckiegob) Janusza Radziwiłłac) Jana Chodkiewiczad) Pawła SapiehyRozwiązanieKmicic na swą prośbę podjął się dostarczenia korespondencji od Janusza Radziwiłła do:a) marszałka koronnego Lubomirskiegob) wszystkie odpowiedzi są poprawnec) króla szwedzkiegod) HarasimowiczaRozwiązanieKról Rzeczypospolitej obietnicę poprawy losu wiejskiego ludu złożył:a) we Lwowieb) w Krakowiec) w Głogowied) w WarszawieRozwiązanieZagłoba sprowadził chorągwie Wołodyjowskiego dzięki okazaniu:a) listu Michałab) szabli Michałac) chorągwi Michaład) pierścienia MichałaRozwiązanieCharłamp to:a) starosta dzierżawiący od wojewody mazowieckiego Wąsoczęb) porucznik piatyhorskiej chorągwi litewskiej i dowódca dragonów Janusza Radziwiłłac) łowczy królewskid) poważny i cnotliwy pułkownik, biegły i doświadczony żołnierzRozwiązanieHelena Skrzetuska z synami, schronili się u znajomego łowczego w:a) Puszczy Kampinoskiejb) Lasach Napiwodzko-Romuckichc) Puszczy Białowieskiejd) Borach TucholskichRozwiązanieStrażnikiem Billewiczów w Taurogach był:a) Sakowiczb) Bogusławc) Sorokad) KetlingRozwiązaniePo ślubie Andrzej został starostą:a) laudańskimb) upickimc) żmudzkimd) kiejdańskimRozwiązanieSoroka opiekuje się Kmicicem:a) w chacie smolarzab) w leśniczówcec) w domu bartnikad) w rybakówceRozwiązanieCzytelnik otrzymuje od Sienkiewicza mało opisów przyrody, których miejsce zajmują:a) opisy rezydencji i zamkówb) opisy zewnętrzne postacic) opisy ubiorów i zwyczajów szlacheckichd) opisy batalistyczneRozwiązanieW wigilię roku 1890 Sienkiewicz wyruszył do:a) Marokab) Keniic) Egiptud) TunezjiRozwiązanieNajbogatszym słownictwem Sienkiewicz obdarzył:a) Rocha Kowalskiegob) króla Jana Kazimierzac) Michała Wołodyjowskiegod) Jana Onufrego ZagłobęRozwiązanieGdzie Zagłoba został mianowany tymczasowym dowódcą nad obozami:a) pod Ujściemb) pod Białymstokiemc) pod Tykocinemd) pod WarszawąRozwiązanieSienkiewicz rozpoczął studia na wydziale:a) prawnymb) filologicznymc) historycznymd) lekarskimRozwiązanieSienkiewicz korzystał przy konstruowaniu „Potopu” ze schematu powieści:a) Mickiewiczab) Kraszewskiegoc) George'a Byronad) Waltera ScottaRozwiązanieWola Okrzejska, w której 5 maja 1846 roku o godzinie szóstej wieczorem, przyszedł na świat Henryk Sienkiewicz, leży na:a) Kujawachb) Mazowszuc) Podlasiud) ŚląskuRozwiązanieSienkiewicz nie twierdził, że „Potop”:a) ma zniechęcić i zrozpaczyćb) sił dodajec) ochotę do życia zagrzewad) nadzieję wlewaRozwiązanieSienkiewicz nie wymyślił:a) służby Kmicica w wojsku litewskim pod Sapiehąb) rozsadzenia kolubryny przez Kmicica podczas obrony Jasnej Góryc) miłości Kmicica do Aleksandry Billewiczównyd) służby Kmicica u Janusza RadziwiłłaRozwiązanieKmicic odziedziczył po podkomorzym Billewiczu majątek:a) Lubiczb) Wodoktyc) Mitrunyd) WołmontowiczeRozwiązanieW „Potopie” nie ma pierwiastka:a) apokryfu średniowiecznegob) powieści kryminalnejc) powieści przygodowejd) legendyRozwiązaniePisanie drugiej części Trylogii Henryk Sienkiewicz rozpoczął:a) 1884 roku w Warszawieb) 1884 roku w Wiedniuc) 1886 roku w Wiedniud) 1886 roku w WarszawieRozwiązaniePartner serwisu: kontakt | polityka cookies Jak nazywał się władca Szwecji, który najechał na Polskę w 1655 roku? Karol X Gustaw Filip III Habsburg Henryk VIII Tudor Michał I Fiodorowicz czerpanie korzyści materialnych i terytorialnych wykorzystanie osłabienia Rzeczpospolitej przez króla szwedzkiego, Karola Gustawa, w celu zagarnięcia ziem nad Bałtykiem używanie przez Zygmunta III Wazę tytułu króla Szwecji wszystkie odpowiedzi są poprawne Pytania i odpowiedzi Zebrane pytania i odpowiedzi do zestawu. Sprawdzian z lekcji historii dla klasy 6 szkoły podstawowej. Przebieg i skutki potopu szwedzkiego dla Rzeczpospolitej. Ilość pytań: 12 Rozwiązywany: 9623 razy W jakich latach trwał potop szwedzki? Dokąd uciekł Jan II Kazimierz Waza podczas szwedzkiego najazdu? W którym roku do Polski powrócił Jan II Kazimierz? Kto był królem Szwecji w trakcie potopu? Gdzie skapitulowało Wielkopolskie pospolite ruszenie i uznało zwierzchnictwo szwedzkie? Jakiego typu wojnę prowadziła Polska z Szwecją? Kto został głównodowodzącym polskiej armii w roku 1656? Co stanowiło podstawę armii szwedzkiej podczas potopu? Ile polskich zamków i warowni ucierpiało w wyniku działań szwedów? Gdzie król polski złożył ślubowanie w którym zobowiązał się "lud od wszelkich niesprawiedliwości uwolnić"? Kiedy i gdzie zawarto pokój w wojnie polsko-szwedzkiej? Do zawarcia pokoju doszło 3 maja 1660 roku w Oliwie. Zaznacz zdania prawdziwe. W wyniku działań wojennych potopu szwedzkiego ludność Rzeczpospolitej zmalała z 11 do 7 milionów. Po potopie większość Inflant znalazła się w granicach Szwecji. W wyniku potopu Prusy Książęce przestały być lennem Polski. Powiązane tematy Inne tryby Pozytywizm W związku z licznymi zapytaniami o kontynuowanie powtórek, przechodzimy do pozytywizmu. Oczywiście proszę, by wszyscy mieli świadomość, że już od epoki romantycznej, materiał jest tak ogromny i tak różnorodny, że wprost nie sposób spakować go w niewielką pigułkę tzw. „powtórki”, dlatego wspomniana poniżej problematyka jest wybrana przeze mnie, jako moim zdaniem najistotniejsza dla zrozumienia epoki i panujących w niej trendów literackich. Nie ma to jednak nic wspólnego z kompendium wiedzy o pozytywizmie, od tego moi najmilsi są opasłe książki:)))) Powtórka do matury, sprawdzianu – Pozytywizm epoki pozytywizmu: w Polsce początek pozytywizmu datuje się na rok 1864 - upadek Powstania styczniowego, uwłaszczenie chłopów w zaborze rosyjskim; Koniec epoki przypada na początek lat '90-tych (data umowna, W europie pozytywizm to przedział 1850-1890. 2. Sytuacja w Polsce. Polska znajduje się pod zaborami – zabór rosyjski – brutalna rusyfikacja szkół, administracji, język rosyjski językiem narodowym, ustawa uwłaszczeniowa dla chłopów (otrzymywali na własność uprawianą ziemię) jednak nikt nie wyedukował chłopów, odnośnie ich praw i obowiązków, natomiast wysokie podatki doprowadziły wiele gospodarstw do upadku, migracja do miast za pracą. zabór austryjacki (galicja) autonomia, duże dysproporcje majątkowe, brak cenzury, sejm polski; zabór pruski bezwzględna germanizacja, urzędy w rękach Niemców, język urzędowy niemiecki, zakaz modlitwy w j. polskim. 3. Idee i filozofie pozytywistyczne: POZYTYWIZM - August Comte „Kurs filozofii pozytywnej”. Jedyną prawdziwą wiedzą, jest wiedza naukowa. Wiara w postęp i zdobycze nauki. SCIENTYZM rzetelną wiedzę o świecie, można uzyskać jedynie dzięki naukom przyrodniczym. EWOLUCJONIZM - Karol Darwin – świat powstał dzięki ewolucji, której najsilniejszym motorem jest walka o byt, dobór naturalny. Przetrwają tylko najsilniejsze osobniki. ORGANICYZM Herbert Spencer - świat, społeczeństwo to wielkie, żywe organizmy. Trzeba dbać, by w organizmie wszystkie tryby działały bez zarzutu, tylko wówczas ludzie będą zadowoleni i będzie panował dobrobyt. UTYLITARYZM Altruizm - troska o dobro innych. Największym dobrem jakie może stworzyć człowiek, to pożyteczność, celem wszelkiego działania powinno być uszczęśliwienie, jak największej liczby osób. Stuart Mill. Polskie idee: Praca u podstaw – nawiązywała do filozofii utylitarnej. Postulowano podniesienie poziomu umysłowego i kulturalnego najniższych warstw społecznych. Nauczanie chłopów dotyczące przysługujących im praw, otwieranie szkół dla najbiedniejszych dzieci i młodzieży (wiejskiej, robotniczej). Praca organiczna – postulowano podniesienie gospodarcze kraju, otwieranie nowych fabryk, odkrycia naukowe mające na celu podniesienie kraju z upadku, wzmocnienie gospodarcze. Głównym sposobem na osiągnięcie celu upatrywano w solidaryzmie społecznym czyli współpracy wszystkich warstw społeczeństwa. Emancypacja kobiet - umożliwienie kobietom życia i pracy, usamodzielnienie, prawo do nauki. Asymilacja żydów - integrowanie, akceptacja, zrozumienie i współpraca między różnymi grupami etnicznymi/wyznaniowymi. Filantropia -wspieranie najbiedniejszych, pomoc, mecenat. 4. Spór między romantykami i pozytywistami – My i Wy W pozytywizmie prasa przeżywa swój rozkwit – złoty wiek. To na łamach gazet publikowane są w odcinkach najpoczytniejsze powieści Sienkiewicza, Prusa czy Konopnickiej. Również na łamach periodyków toczy się zażarta dyskusja pomiędzy zwolennikami czucia i wiary – romantykami oraz młodymi pozytywistami, wierzącymi w siłę rozumu i wspólnego działania. Młodzi - PozytywiściStarzy - Romantycy - popularyzacja pracy i nauki, - pobudzenie żywotnych sił w społeczeństwie, - kierowanie uwagi w przyszłość, - spontaniczni, swobodni i żarliwi w działaniu, - nie kieruj się prywatą, - ważne są dla nich korzyści społeczne. - zapatrzenie w przeszłość, bezkrytyczne jej uwielbienie, - brak żarliwości, energii, zdecydowanego działania, - hołdowanie konserwatywności, - podlegaj regułom, kanonom - opóźniają postęp myśli, wiedzy. 5. LITERATURA POZYTYWISTYCZNA A. POEZJA Adam Asnyk Rozbieżność celów i ideałów obu epok pięknie przedstawiona jest w dwóch utworach Adama Asnyka: Do młodych jest utworem mających charakter apelu. Podmiot liryczny zwraca się do przedstawicieli młodego pokolenia. Nie są oni już romantykami bujającymi w obłokach, ale twardo stąpają po ziemi i święcie wierzą w możliwości rozumu ludzkiego i postęp świata. Zgodnie z założeniami pozytywistycznymi, podmiot liryczny wzywa młodych do aktywnego uczestniczenia w życiu świata i narodu, do pogłębiania swej wiedzy i umiejętności, jednocześnie przestrzegając, że każda z epok przemija, a tym które odchodzą należy się szacunek i pamięć: Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy, Choć macie sami doskonalsze wznieść; Na nich się jeszcze święty ogień żarzy, I miłość ludzka stoi tam na straży, I wy winniście im cześć! Drugi z utworów Daremne żale poeta kieruje do romantyków, apelując o włączenie się do życia i działalności młodego pokolenia. Poeta zachęca w nim do sięgania po nowe życie, nowe ideały. Trzeba z żywymi naprzód iść, Po życie sięgać nowe... A nie w uwiędłych laurów liść Z uporem stroić głowę. Maria Konopnicka Rota Podmiot liryczny, czyli Maria Konopnicka skŁada przysięgę na wierność swojej ojczyźnie. Nawołuje naród do walki o niepodległość i o wiarę . Wiersz ma wymowę patriotyczną ale i kulturową . Według poetki istnieje bowiem więź między tradycją niepodległościową i wiarą chrześcijańską . Stąd te bierze si refren: "Tak nam dopomóż Bóg". Contra spem spero Wierzę wbrew nadziei. Podmiot liryczny jest patriotą wierzącym w swój naród i w szanse powrotu czasów dumy i świetności. Mimo iż zła sytuacja, nie przynosi otuchy, czy szans na upragnioną wolność, a zdrowy rozsadek podpowiada odrzucić wszelkie mrzonki, podmiot liryczny ma w sobie nieustające pragnienie, i co za tym idzie wiarę, którą chciałby obudzić w całym społeczeństwie. B. NOWELISTYKA Nowela - krótki utwór pisany prozą, zawierający jeden wątek fabularny, mający wyraźny początek i zakończenie. Brak długich opisów i charakterystyk. Typowa kompozycja: przedakcja, zawiązanie akcji, rozwój zdarzeń, moment kulminacyjny, rozwiązanie akcji, puenta. Popularne środki stylistyczne: kontrast, stopniowanie napięcia, powtórzenia, inwersja czasowa. Tematyka nowel i opowiadań doby pozytywizmu: Nowele wykorzystywane były jako narzędzie do propagowania idei epoki. Głównymi problemami stały się ciężkie warunki życia na wsi, dyskryminacja niższych warstw społecznych oraz brak odpowiedniej edukacji na wsiach. Idee pracy u podstaw czy pracy organicznej, a także asymilacji Żydów oraz emancypacji kobiet przewijały się przez wiele utworów i uwidaczniały najwyraźniej w puentach. -praca u podstaw – pomoc dzieciom w rozwoju własnych talentów, zdobywania wiedzy – Henryk Sienkiewicz Janko Muzykant, Bolesław Prus Antek, Eliza Orzeszkowa Tadeusz, -problematyka wsi, ludzi skrzywdzonych – Szkice węglem, Za chlebem -asymilacja żydów - Maria Konopnicka Mendel Gdański - Stary Żyd, staje się ofiarą zamieszek antyżydowskich. Początkowo nie może zrozumieć, dlaczego nie jest traktowany jak inni obywatele, w końcu też urodził się w Polsce, dla niej pracował i tu mieszkał. Traci poczucie godności i nie jest w stanie na nowo pokochać swego rodzinnego miasta, które najwyraźniej go nie chce. -patriotyzm - Henryk Sienkiewicz Latarnik - Emigrant, który przez wiele lat tułał się po świecie, osiada na stałe w latarni morskiej. Tam wpada mu w ręce polska epopeja Pan Tadeusz. Zaczytany latarnik nie dopilnował swoich obowiązków, kilka statków nie mogło z tego powodu dopłynąć do portu. Mężczyzna stracił pracę i znów musiał rozpocząć tułaczkę. Nowela jest apoteozą uczuć patriotycznych, a zarazem apoteozą epoki romantyzmu. Ukazuje, że nie można się odcinać od tych pięknych polskich tradycji, nie można również zapominać o obowiązkach i bieżących potrzebach. Gloria Victis Elizy Orzeszkowej - Drzewa poleskiego lasu opowiadają Wiatrowi historię zbiorowej mogiły powstańczej sprzed prawie półwiecza. Spoczywają w niej dwaj przyjaciele: młody przyrodnik Marcyś Tarłowski i przypominający Rzymianina Jagmin, którzy życiem przypłacili udział w powstaniu. -problemy cywilizacji, nierówności społecznej, miasto jako miejsce bezwzględnego wyzysku (Dym, Kamizelka, Powracająca fala). C. POWIEŚĆ Dwa główne nurty w literaturze pozytywizmu: Naturalizm - nurt literacki, który swe źródła czerpał z filozofii pozytywizmu; świat przedstawiony w utworze miał być wyzbyty pierwiastków subiektywnych, a wszelkie jego elementy zbudowane miały być zgodnie z zasadami nauki i rozumu; często ukazywano sceny budzące odrazę – dokładne opisy rozkładającego się ciała, choroby. Przedstawiciele - Hipolit Taine, Bolesław Prus, Emil Zola. Realizm - świat przedstawiony miał jak najwierniej odzwierciedlać rzeczywiste stosunki panujące na świecie; powieść to zwierciadło przechadzające się po gościncu – wiernie odbijające rzeczywistość. Przedstawiciele - Honoriusz Balzac, Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus. Główne cechy powieści realistycznej: -obiektywny narrator trzecioosobowy, wszechwiedzący, czasem też pierwszoosobowa (przy narracji listów, pamiętników- pamiętnik Rzeckiego - Lalka); -nieschematyczni bohaterowie (brak bohaterów skrajnie złych i dobrych); -mowa pozornie zależna (narrator przekazuje myśli bohatera); -obowiązywanie zasady prawdopodobieństwa; - rozbudowane opisy miejsc, sytuacji i osób (Lalka - Warszawa) - związki przyczynowo-skutkowe; - ukazanie przekroju społecznego (najbiedniejsi, mieszczanie, arystokracja); - chronologia wydarzeń powieści realistycznej. A.) Bolesław Prus – LALKA Tematem "Lalki" jest klęska dwóch ideologii: pozytywizmu i romantyzmu, ukazane na tle przemian dziejowych: zakończenia walk narodowowyzwoleńczych i rodzenia się kapitalizmu. Uwaga autora koncentruje się wokół zagadnie politycznych, ekonomiczno-społecznych i kulturalnych. "Lalka" posiada trzy warstwy kompozycyjno-tematyczne: - powieść o polskim społeczeństwie XIX w. - kronika dnia powszedniego Warszawy 1878/79 roku - powieść o nieszczęśliwej miłości Stanisława Wokulskiego do arystokratki Izabeli Łęckiej. STANISŁAW WOKULSKI Doktor Schuman rzekł o Stachu: "Skupiło się w nim dwóch ludzi: romantyk sprzed roku 1860 i pozytywista z 1870". Połączenie kontrowersyjności, uczuciowości oraz braku konsekwentnej ideowej postawy doprowadziło do klęski w życiu osobistym głównego bohatera. Wokulski - PozytywistaWokulski - Romantyk - kult wiedzy (wychowanek Szkoły Głównej w Warszawie) - zainteresowanie wynalazkami, finansowanie doświadczeń, - przedsiębiorczy, zdyscyplinowany i konsekwentny w pomnażaniu majątku, - zainteresowanie ekonomicznymi sprawami kraju, spółka do handlu ze wschodem, - działalność filantropijna. Wokulski był wrażliwy na biedę i krzywdę najuboższych. Zawsze starał się pomagać potrzebującym, pomagał ludziom żyjącym na powiślu np. Węgiełkowi, - Utylitaryzm. Wszelkie swoje działania motywował służbą na rzecz kraju i społeczeństwa. - skomplikowany, niepospolity indywidualista, - skłócony ze światem, - patriota - uczestniczy w powstaniu styczniowym, za co został zesłany na Sybir - traktowa miłość i kobietę z wielką czcią, idealizował ukochaną, - romantyczne uczucie do Izabeli Łęckiej, przeszkodą do szczęścia stały się społeczne konwenanse, - zdolny do ofiar i poświęceń, - jego tragiczna i romantyczna miłość do Izabeli zakończyła się prawdopodobnie samobójstwem, - zagadkowość i tajemniczość jego losów, - postać bogata wewnętrznie, ponadprzeciętna, samotna i wyobcowana. Lalka Bolesława Prusa jako powieść realistyczna - Panoramiczność - przedstawienie losów przedstawicieli wielu warstw społecznych. - Wielowątkowość - historie Wokulskiego, Rzeckiego i Ochockiego; losy Stawskiej; sprawa z kradzieżą lalki, - Rola przeszłości - przeszłość wpływa na zdarzenia, jakie rozgrywają się w czasie teraźniejszym, np. kontakt Wokulskiego z Suzinem wpływa na jego późniejsze decyzje i poglądy, - Złożoność akcji - wątki fabularne nawzajem się mieszają i przenikają, odzwierciedlając złożoność realnego życia, np. kontakt Wokulskiego z prezesową Zasławską, która była zakochana w jego stryju, - Przypadek - rządzi on często losami postaci, np. wizyta Wokulskiego w Paryżu, gdzie spotyka Geista, - Dwóch narratorów - 3-osobowy: inaczej odautorski, relacjonuje wydarzenia z punktu widzenia autora lub postaci, pozostaje obiektywny, jest wszechwiedzący; 1-osobowy: inaczej "narracja pamiętnikarska", w rozdziałach zatytułowanych Pamiętnik starego subiekta, zawiera retrospekcje, ale nie ułożone chronologicznie (Wiosna Ludów, losy Minclów, losy rodziny Rzeckiego), jest subiektywny, ocenia postaci i zdarzenia; dwóch narratorów sprawia, że świat przedstawiony jest bardziej skomplikowany i niejednoznaczny, a odbiorca może sam zdecydować, jaki punkt widzenia przyjąć. - Realizm - prawdziwe nazwy ulic, sklepy, moda, omawiane na salonach wydarzenia (sprawa kradzieży lalki). B.) Eliza Orzeszkowa – NAD NIEMNEM Powieść ta odzwierciedla pozytywistyczne ideały pracy u podstaw i pracy organicznej. Dla wielu bohaterów chęć bycia pożytecznym dla społeczeństwa jest najważniejszą rzeczą w życiu. Stopniowe dążenie do wymienionych wyżej ideałów i zrozumienie ich wagi pieknie oddaje postawa Justyny Orzelskiej. Była ona panną z dobrego domu, wychowywała się na dworze u Andrzejowej, gdzie nie musiała pracować i martwić się o swoją sytuację materialną. Sytuacja zmieniła się jednak i Justyna poznała, czym jest ciężka praca, i jak ważna jest w życiu każdego człowieka. Innym znakomitym przykładem jest Benedykt Korczyński. Dla niego praca na roli była nieodłącznie związana z patriotyzmem. Mimo że Polacy wciąż jeszcze zmagali się z zaborcami, on uważał, że ziemia, którą uprawia jest rdzennie polska i do Polski należy. Praca była więc zarazem aktem jego sprzeciwu wobec zaborcy, była walką, jedyną, jakiej mógł się podjąć. Kobieta, która chciała uciec od pracy to Marta Korczyńska. Nie wyszła za mąż za biednego Anzelma Bohatyrowicza, ponieważ obawiała się obowiązków, jakie spaść by na nią mogły w tym związku. Nikt jednak nie może uciec od pracy i Marta wkrótce pogodziła się ze swym losem i pokochała swoje obowiązki. Witold Korczyński natomiast, podobnie jak Benedykt, wiązał pracę z obowiązkami patriotycznymi, ale w nieco inny sposób. Chciał pomóc Polsce dzięki reformom rolnym, które usprawniłyby pracę na wsi. Główne wątki w powieści: - wątek miłosny: miłość jest w powieści siłą, która pozwala osiągnąć szczęście, gwarantuje powodzenie w życiu rodzinnym, daje stabilizację, poczucie bezpieczeństwa, to uczucie, pojawiające się niemal na każdej stronie powieści i co ważne, jest udziałem wszystkich pozytywnych bohaterów. Miłość spełniona, szczęśliwa połączyła w Nad Niemnem: Jana i Cecylię, Jana i Justynę, Andrzeja i jego żonę, prawdopodobnie połączy Witolda i Marysię Kirłównę. Miłość nieszczęśliwa dotknęła Martę i Anzelma, ale ci bohaterowie zbliżają się do siebie pod koniec powieści. Rozkład małżeństwa przeżywają Zygmunt i Klotylda, Różyc jest nieszczęśliwy z powodu braku uczucia, zaś Benedykt (który przez większą część akcji stoi na pograniczu i nie można go określić ani jako postać negatywną, ani jako pozytywną), choć kocha żonę, nie odczuwa małżeńskiego szczęścia, ponieważ Emilia go nie rozumie. - wątek narodowy, patriotyczny: Orzeszkowa przedstawia ważniejsze wydarzenia polityczne rozgrywające się w okresie zaborów. Są to: wojny napoleońskie, a zwłaszcza wyprawa Napoleona na Rosję, powstanie listopadowe i styczniowe. Pamięć o tych wydarzeniach skrzętnie przechowywana jest przez Bohatyrowiczów i panią Andrzejową. Z wątkiem tym wiąże się w powieści kult Mogiły powstańców 1863 r. Jest ona symbolem narodowej jedności, siły, wreszcie symbolem gorącego patriotyzmu. - wątek pracy: praca w powieści uzyskuje miano najwyższej wartości i pełni rolę najważniejszego kryterium oceny postaci. Bohaterowie pozytywni ciężko pracują (Bohatyrowicze, Benedykt, Marta, Kirłowa z córką, Justyna), postacie negatywne unikają wysiłku (Emilia, Teresa Plińska, Kirło, Zygmunt, Różyc). Praca nabiera także wartości niemal uświęcającej, to nie wysiłek, ale powód radości i dumy, towarzyszy jej śpiew, śmiech. Jako duży wysiłek fizyczny praca jest przedstawiona tylko w wypadku dwu osób: Marty i Benedykta, ale to należy wiązać z charakterem tych postaci i ich przeszłością. - wątek konfliktu pokoleń: Orzeszkowa przedstawiła w powieści kilka par bohaterów, w przypadku których należy mówić o konflikcie pokoleń, są to: Witold i Benedykt, pani Andrzejowa i Zygmunt, Justyna i Emilia. Konflikt między ojcem i synem (Witold - Benedykt) to spór między młodszym i starszym pokoleniem pozytywistów. Właściwie mają te same idee: praca, patriotyzm, troska o ziemię i kraj. Tyle tylko, że Benedykt był świadkiem upadku dawnych ideałów, patrzył na chwile zjednoczenia i rozkładu warstw narodowych, dotknęły go popowstaniowe represje, stracił brata. Obowiązki gospodarskie, problemy finansowe osłabiły w nim siłę do walki, zapomniał o starych czasach, uważa za wrogów wszystkich, którzy próbują nastawać na jego własność, nawet Bohatyrowiczów, których niesprawiedliwie osądza. Witold jest pełen energii, jest młody, pragnie realizować ideały pracy organicznej i pracy u podstaw, postawa ojca sprawia mu zawód, jest powodem rozgoryczenia. Ostatecznie jednak w powieści dochodzi do porozumienia tych bohaterów. C.) Henryk Sienkiewicz – QUO VADIS Tytuł powieści Quo vadis (z jęz. łac.) znaczy „dokąd idziesz?”. Quo vadis to powieść historyczna. Ma kilka wątków: miłosny (miłość Ligii i Winicjusza, miłość Eunice i Petroniusza), historyczny (dzieje Rzymu za czasów Nerona), społeczny (przekrój przez różne warstwy społeczne Rzymu), obyczajowy (dotyczy wierzeń, zwyczajów Rzymian i chrześcijan), religijny (kwestia chrześcijan, dzieje świętych Piotra i Pawła). Sienkiewicz zaprezentował także bardzo ciekawe postaci i charaktery, przedstawił ich wewnętrzne przeżycia i głębokie przemiany. Autor postawił naprzeciw siebie dwa środowiska: pogan i chrześcijan. Ponadto udało mu się uchwycić moment upadku starożytnego Rzymu i nadejścia epoki nowożytnej. Henryk Sienkiewicz - POTOP Pierwszą płaszczyznę utworu wyznaczają wydarzenia związane z wątkiem romansowym. W Potopie zauważyć można sytuację klasycznego romansu: na drodze kochankom (Kmicicowi i Oleńce) staje ten trzeci, zły - książę Bogusław. Druga płaszczyzna określona jest przez wydarzenia historyczne i polityczne, czyli dzieje narodu polskiego zmuszonego do walki ze szwedzkim najeźdźcą. Powieść kończy się szczęśliwie na obu płaszczyznach (Kmicic żeni się z Oleńką, potop szwedzki zostaje odparty). Potop jako powieść “ku pokrzepieniu serc”: Gdy Henryk Sienkiewicz przystępował do pisania Potopu, kraj znajdował się w sytuacji bardzo niekorzystnej. Od klęski powstania styczniowego upłynęło już dwadzieścia lat. Program odbudowy i wzmocnienia kraju, najwyraźniej uwidaczniający się w pozytywistycznych hasłach pracy organicznej i pracy u podstaw, nie przyniósł wolności, pojawiły się nastroje zniechęcenia i przygnębienia. Krytykowano program pozytywistów, tendencje antypozytywistyczne stawały się coraz mocniejsze. Dlatego cykl powieści historycznych pisanych przez Sienkiewicza ma za zadanie podtrzymać narodową więź i wiarę w odzyskanie niepodległości. Cechy powieści historycznej na podstawie Potopu: - wszechwiedzący narrator, - sceny oparte na faktach - realizm sytuacji (bitwa o Jasną górę), - mistrzowska archaizacja języka – język stylizowany na sarmacki, - atrakcyjna fabuła awanturnicza: szybkie zwroty akcji, ucieczki, porwania, nieoczekiwane rozwiązania fabularne, - wątek miłosny - przygody miłosne Andrzeja Kmicica i Oleńki Billewiczównej, - wielkie opisy batalistyczne pełne patosu i wzniosłości, - humor, - kreacje bohaterów, których stać na wielkie poświęcenie, brawurę, bezkompromisowych, honorowych patriotów, - przesłanie powieści – kult dla wielkiej przeszłości narodowej, - bohater dynamiczny – zmienia swoje postępowanie na kartach powieści, zachodzi w nim metamorfoza – nie jest to cecha typowej powieści historycznej.

potop pytania na sprawdzian